KLAZOMENAİ VE ZEYTİNYAĞI TİCARETİ

 

Klazomenai'de Hamdi Balaban tarlasında açığa çıkarılan ve geliştirilmiş 2. evresi M.ö. 6. yüzyıl ikinci yarısına tarihlenen zeytinyağı işliğinden başka, yine aynı döneme tarihlenen iki işlik daha belirlenmiştir. İleride yapılacak araştırmalar ile sayıları artacak gibi görülen bu işlikler, Klazomenai'nin M.ö. 6. yüzyılın ikinci yarısında zeytinyağı üretiminde büyük bir atılım yaptığının göstergesidir. İşliğin küçük kapasiteli 1. evresinde üretim kentin ve yakın çevresinin gereksinimi karşilamaya yönelik iken, 2. evrede dış satış önem kazanmıştır.  
 
Klazomenaililer sıvı ürünler için kendilerine özgü depolama ve taşıma kabı olarak kuşak bezemeli amphoralar üretmişler ve bunları şarap ile zeytinyağının depolanmasında ve taşınmasında kullanmışlardır. Kazılar sırasında bu tür amphoraların Klazomenai'de üretildiklerini belgeleyen veriler elde edilmiştir. Bu tür ambalaj kaplarının M.ö. 6. yüzyılın ikinci yarısında hem Klazomenai'de hem de deniz aşırı ülkelerde eskiye göre daha çok sayıda ele geçmesi, dış ticarete yönelik bu atılımın bir kanıtıdır. Klazomenai, diğer İyon kentleri ile birlikte Mısır'da Nil deltasında Naukratis adlı bir ticaret merkezinin (emporion) kuruluşuna, ayrıca Miletos ile birlikte Karadeniz'in tüm sahillerine yayılan İyon kolonilerinin kuruluşlarına katılmıştır. Klazomenai işliğindeki kesintisiz üretime yönelik teknolojik yenileştirme girişimlerine ve Klazomenaililerin ilişki içinde oldukları merkezlerde bol sayıda ele geçen Klazomenai'ye özgü depolama ve taşıma amphoralarına bakıldığında, Klazomenai'nin M.ö. 6. yüzyılın 2. yarısında zeytinyağı üretiminde ve dış satışında o günkü dünya içinde önemli bir konuma ulaştığı anlaşılmaktadır.